Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) ve Avrupa İlaç Üreticileri ve Dernekleri Federasyonu (EFPIA) girişimiyle IQVIA tarafından hazırlanan “Türkiye’nin İhtiyaçları Doğrultusunda Tasarlanmış Sürdürülebilir Değer Bazlı İlaç Fiyatlandırma ve Geri Ödeme Raporu” kamuoyu ile paylaşıldı. Rapor; değer bazlı fiyatlandırma ve geri ödeme sistemlerine ilişkin politika diyaloğuna kapsamlı bir referans sunuyor.
Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) girişimiyle IQVIA tarafından hazırlanan “Türkiye’nin İhtiyaçları Doğrultusunda Tasarlanmış Sürdürülebilir Değer Bazlı İlaç Fiyatlandırma ve Geri Ödeme Raporu”, İstanbul’da gerçekleştirilen HTAi Yıllık Toplantısı kapsamında 7 Haziran 2026 tarihinde düzenlenen panelde kamuoyu ile paylaşıldı. Sağlıkta değer kavramını çok boyutlu bir çerçevede ele alan rapor, ilaç fiyatlandırma ve geri ödeme süreçlerinde giderek yaygınlaşan değer bazlı yaklaşıma ilişkin bilgi ve farkındalığı artırma, beşeri tıbbi ürünlerin ülkemizdeki hastalara erişimini kolaylaştırırken ödeyiciler açısından finansal sürdürülebilirliği de gözeten bir model ihtiyacını ortaya koyma ve söz konusu yaklaşımın Türkiye özelinde uygulanabilirliğine yönelik öneriler sunma amaçlarıyla hazırlandı.
Değer bazlı sistemlere geçişin yol haritası için referans kaynağı
Türkiye’de değer bazlı geri ödeme yöntemlerinin geliştirilmesine odaklanan rapor; klinik fayda, sağlık sonuçları ve kaynak kullanımı arasındaki ilişkinin bütüncül biçimde değerlendirilmesine yönelik analitik bir yaklaşım sunuyor. On İkinci Kalkınma Planı ve Orta Vadeli Program’da yer alan geri ödeme sisteminin etkinliğinin artırılması, kanıta dayalı modellerin uygulanması ve sağlık harcamalarına ilişkin değerlendirme altyapısının güçlendirilmesi hedefleriyle uyumlu politika önerileri geliştiriyor.
Rapor hakkında değerlendirmelerde bulunan AIFD Yönetim Kurulu Başkanı Cem Öztürk şu ifadeleri kullandı: “Değer bazlı sağlık sistemleri, yalnızca maliyet odaklı değil; klinik faydayı, ekonomik sürdürülebilirliği ve toplumsal etkiyi birlikte değerlendiren daha bütüncül bir karar alma yaklaşımı sunuyor. On İkinci Kalkınma Planı’nda da karşılığını bulan bu dönüşüm alanını AIFD olarak sektörümüzün öncelikli sorumluluk başlıklarından biri olarak görüyoruz. Kamu iradesinin yol göstericiliğinde ve Türkiye’nin ihtiyaçlarını merkeze alarak, AIFD ve EFPIA girişimiyle IQVIA tarafından hazırlanan bu rapor; farklı ülke deneyimlerini, Türkiye’deki mevcut yapıyı ve paydaşlar açısından ‘beşeri tıbbi ürünlerdeki değerin’ nasıl tanımlanabileceğini ortaya koyan ortak bir tartışma zemini oluşturuyor. Sağlık Teknolojileri Değerlendirmesinin temel rolü de tam olarak burada başlıyor: Klinik, ekonomik ve toplumsal etkiyi görünür kılarak, hasta erişimini ve sistemin sürdürülebilirliğini birlikte gözeten değer temelli karar süreçlerini desteklemek. AIFD olarak bu alandaki çok paydaşlı diyaloğa katkı sunmaktan memnuniyet duyuyoruz.”
AIFD Genel Sekreteri Dr. Ümit Dereli, rapora ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: “Sağlık teknolojileri değerlendirmesi alanındaki uluslararası tartışmalar; sağlıkta değer kavramını çok daha geniş bir perspektifle ele almamız gerektiğini gösteriyor. ‘Value Flower / Değer Çiçeği’ yaklaşımı; klinik fayda ve maliyetin ötesine geçerek hastanın yaşam kalitesini, hastalık yükünü, aile ve toplum üzerindeki etkiyi, üretkenliği, hakkaniyeti, hastalığın ciddiyetini ve bilimsel ilerlemeye katkıyı birlikte düşünmemizi sağlıyor. Bu bütüncül bakışın akademik düzeyde de güçlü bir karşılığı var. Türkiye’de değer temelli HTA politikalarının; kamu, akademi, hasta temsilcileri, sağlık profesyonelleri ve sektörün ortak katkısıyla şekillenmesi, hem bilimsel sağlamlık hem de uygulanabilirlik açısından kritik önem taşıyor”
Raporun editörü Doç. Dr. Elif Hilal Vural, rapora ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: “Rapor, değer bazlı fiyatlandırma ve geri ödeme sistemlerine ilişkin uluslararası deneyimleri klinik etkililik, maliyet etkililik ve karma modeller ekseninde değerlendirerek Türkiye açısından uygulanabilir yaklaşımlara ışık tutuyor. Çalışmada, sağlık teknolojilerinin değerlendirilmesinde yalnızca maliyet unsurlarının değil, hasta sonuçları, sağlık sistemine katkı ve toplumsal fayda gibi farklı değer boyutlarının da dikkate alınmasının önemi ortaya konuluyor. Ayrıca Türkiye’ye özgü bir değer çerçevesinin geliştirilmesi, Sağlık Teknolojileri Değerlendirmesi kapasitesinin güçlendirilmesi, veri altyapısının geliştirilmesi ve çok paydaşlı katılımın desteklenmesine yönelik değerlendirmeler sunuluyor. Raporun, sağlık ekosisteminin farklı paydaşları arasında değer temelli karar alma süreçlerine yönelik ortak bir anlayışın geliştirilmesine ve gelecekteki politika tartışmalarına katkı sağlaması bekleniyor.”
IQVIA Türkiye Paydaş İlişkileri Yöneticisi Sercan Mamir ”Raporun hazırlanması sürecinde, değer bazlı fiyatlandırma ve geri ödeme sistemlerine ilişkin uluslararası literatür, farklı ülke uygulamaları ve güncel politika yaklaşımları kapsamlı bir şekilde incelendi. Çalışma kapsamında klinik etkililik, maliyet etkililik ve karma modeller ekseninde çeşitli ülkelerin deneyimleri değerlendirilirken; Türkiye’nin mevcut sağlık sistemi yapısı, geri ödeme mekanizmaları ve politika öncelikleri de dikkate alındı. Rapor, yalnızca uluslararası örneklerin aktarılmasıyla sınırlı kalmayıp, bu deneyimlerden hareketle Türkiye’de değerlendirilebilecek seçeneklere ilişkin analitik bir çerçeve sunuyor. Bu yönüyle çalışmanın, değer bazlı sistemlere ilişkin tartışmaların ortak bir bilgi zemini üzerinde yürütülmesine katkı sağlayacağına inanıyoruz.” dedi.
